Uluslararası mimarlık ve tasarım etkinliği Concéntrico 18–23 Haziran 2026 tarihleri arasında İspanya’nın Logroño kentinde gerçekleşti. 12. edisyonunu gerçekleştiren etkinlik, kamusal alanı yeniden düşünmeye yönelik mimarlık, tasarım ve sanat üretimlerini bir araya getirerek kenti altı gün boyunca deneysel bir açık hava laboratuvarına dönüştürdü.
Bu yılki program, Identity and Fiction, Urban Ecologies ve Ephemeral Agents başlıkları etrafında şekillenerek, mimarlığın kamusal yaşam, iklim, ekoloji ve kolektif deneyimle kurduğu güncel ilişkilere odaklandı.
Concéntrico 2026 kapsamında gerçekleştirilen birçok proje arasından, kamusal alanı yeniden ele alma biçimleri, malzeme kullanımları ve mimarlığın güncel meselelerle kurduğu ilişkiler açısından öne çıkan 10 projeyi sizler için seçtik.
1-) Architecture for Ritual
CENTRAL + Maxime Delvaux tarafından tasarlanan Architecture for Ritual, Logroño’daki Plaza del Mercado’yu geçici bir kumsala dönüştürüyor. Kumu çevreleyen alçak duvarlar kentin eski surlarına gönderme yaparken, meydanın ortasında yer alan ahşap direk ziyaretçilerin dileklerini bıraktığı ortak bir ritüel nesnesine dönüşüyor. Proje, San Juan kutlamaları öncesinde kamusal alanı oyun, hafıza ve kolektif ritüeller etrafında yeniden kurguluyor.
2-) Shade, Breeze, Cooling
Noof Group imzalı Shade, Breeze, Cooling, artan sıcaklıklar ve sıcak hava dalgalarına karşı kamusal alanda gölge ve serinlik sağlayan geçici bir müdahale öneriyor. Ahşap paneller ve sisleme sistemiyle kurulan modüler yapı, meydanın mikro iklimini dönüştürerek iklim konforunu kamusal yaşamın görünür bir parçası hâline getiriyor.
3-) Frontones Danzantes
2050+ tarafından geliştirilen Frontones Danzantes, Logroño’daki Revellín otoparkını geçici bir mimariyle yeniden kurgulayarak kamusal alanı oyuna açıyor. Basit bir duvar ve bir top fikrinden yola çıkan proje, Bask pelota kültürünü güncel bir bağlama taşıyor. Ahşap/metal modüler sistemlerle kurulan hareketli oyun duvarları aracılığıyla park alanını aktif bir sosyal bir alana dönüştürüyor.
4-) COAR – Courtyard Catedral para Uno
AAU Anastas tarafından tasarlanan COAR – Courtyard Catedral para Uno, yalnızca tek bir ziyaretçiye yönelik kurgulanmış taş bir mimari yapı.
Yapı, yerden yükseltilmiş bir kütle olarak tasarlanmış ve içerisine alt seviyedeki bir açıklıktan giriliyor. İçeride ziyaretçiyi, tek bir açıklıktan ışık alan taş boşluk karşılıyor. Mekan tamamen bir fabrika atığından elde edilen taş levhalarla inşa edilmiş; yani endüstriyel atıklar, kesintisiz bir iç mekan boşluğuna dönüştürülmüş.
Proje, taşı sadece bir yapı malzemesi değil, aynı zamanda kültürel anlam taşıyan bir araç olarak ele alıyor. Mimarlığın kamusal alandaki rolünü hem içe dönük hem de anıtsal bir deneyim üzerinden yeniden düşünüyor.
Metin ayrıca Filistin’deki mimarlık pratiğine referans veriyor: burada inşa etmek sadece teknik bir eylem değil, aynı zamanda var olma, kök salma ve yerinden edilme karşısında direnme biçimi. Ev, duvar ya da kamusal alan inşası; politik ve kültürel bir “orada olma” iddiası haline geliyor.
Festival süresince bu yapının içindeki boşlukta bir ses yerleştirmesi bulunuyor. Her gün sabah ve akşam iki kez yapılan ritüel benzeri ses performansları, yapının iç deneyimini döngüsel bir “ayin” gibi yeniden üretiyor.
5-) PARABASE, Switzerland. Bus and train station site
Transtation, Logroño tren istasyonu için tasarlanan döngüsel bir altyapı pavyonu. Eski bir elektrik trafo merkezinin parçalarını yeniden kullanırken, yolcuların organik atıklarından biyogaz üreterek bunu elektriğe dönüştüren bir enerji sistemi öneriyor. Fazla yenilenebilir enerji ise rayların altındaki eski su depolarında depolanıyor. Proje, mevcut altyapıyı sürdürülebilir bir geleceğe uyarlamayı amaçlıyor.
6-) ZEPPELIN DESIGN – La Glorieta
La Glorieta, Logroño’daki Doctor Zubía Meydanı’nı gözlem, oyun ve keşfe dayalı açık hava laboratuvarına dönüştürüyor. Proje, doğa bilimci Ildefonso Zubía’nın mirasından ilham alarak kaleidoskop ve mikroskop gibi gözlem araçları aracılığıyla ziyaretçilerin şehir doğasını (ağaçlar, böcekler, yapraklar, taşlar ve sesler) farklı şekillerde deneyimlemesini sağlıyor. Meydanı, gündelik çevrenin merak ve keşif alanına dönüştüren çok duyulu bir mikro-gözlem evine çeviriyor.
7-) TAELON 7 – Calle Pilar Salarrullana
Proje, pazar tezgahları ve geçici barınaklardan ilham alan hafif ve esnek bir yapı öneriyor. Geri dönüştürülebilir bağlantılarla birleştirilen kontrplak panellerden oluşan bu küçük mekansal düzenek; buluşma, okuma, dinlenme ve günlük aktiviteler için kullanılabiliyor. Yüzeyleri, La Rioja’nın şarap üretiminden kalan üzüm posasıyla renklendirilerek yerel üretimle bağ kuruyor. Yapı, sabit bir obje olmaktan ziyade kullanıcılarla birlikte anlam kazanan açık bir yapı olarak tasarlanmış.
😎 DF_DC – A Soft Embassy
A Soft Embassy, bir sokağın canlandırılması için tasarlanan geçici bir pavyon. İskele sistemlerinden ilham alan yapı, normalde erişimi kısıtlayan bu elemanı açık, geçirgen ve herkese dahil olma imkanı veren bir kamusal alana dönüştürüyor. Üretme, buluşma, oyun, protesto ve yeniden dolaşıma sokma gibi eylemleri destekleyen pavyon, günlük olarak değişerek kullanıcılarla birlikte şekilleniyor.
9-) Future Firm – Puente de Hierro
Future Firm’in projesi, mevcut kentsel altyapıların sadece işlevsel yapılar olarak değil, çevreleriyle yeni ilişkiler kurabilen aktif unsurlar olarak nasıl değerlendirilebileceğini araştırıyor.
Proje, Ebro Nehri yakınındaki Demir Köprü’yü (Puente de Hierro) başlangıç noktası olarak ele alıyor ve bu tür altyapıların; nehir manzarasını izleme, durma, buluşma alanlarına nasıl dönüşebileceğini inceliyor. Proje kent ile nehir arasındaki ilişkiyi daha geçirgen hale getirmeyi amaçlıyor.
10-) Tło – Pasaje Chimenea Los Sábados
Tło’nun projesi, Polonya’daki kırsal kiliselerin çevresinde bulunan ve cumartesi günü gelen ziyaretçilere barınak sağlayan ahşap galerilerden (soboty) ilham alıyor.
Bu geleneksel mimari öğe, Logroño’daki eski tütün fabrikasının yanındaki dar bir sokağa uyarlanarak sokağın daha iç mekan benzeri, korunaklı bir atmosfere dönüşmesini sağlıyor.
Geri dönüştürülmüş ahşap çıtalardan oluşturulan asılı bir örtü, iki kamusal yapı arasındaki ışığı filtrelerken; geri kazanılmış taşlardan yapılan banklar dinlenme ve karşılaşma için açık bir alan oluşturuyor. Sökülüp yeniden kullanılabilir malzemelerle tasarlanan proje, kalıcı bir iz bırakmak yerine insanların birlikte geçirdiği zamanı ve geçici bir topluluk deneyimini ön plana çıkarıyor.