Her mimar aslında bir multidisipliner tasarımcıdır. Mimarlığın farklı disiplinlerle kurduğu ilişki, tasarım süreçlerinde ölçekler arası bir bakış açısını da beraberinde getirir. Bu nedenle mimari eserleriyle tanıdığımız pek çok mimarın mobilyadan aydınlatmaya, gündelik kullanım nesnelerinden kent mobilyalarına uzanan tasarımları bulunur.
Mimarların yapıları dışındaki üretimlerini keşfetmek ve mimarlığın bütüncül bakış açısının farklı tasarım alanlarındaki izlerini sürmek amacıyla hazırladığımız “Mimarların Mimarlık Dışı Tasarımları” serimize Antoni Gaudí ile başlıyoruz. Başta Sagrada Família olmak üzere Barselona’nın simge yapılarına imza atan Katalan mimar Antoni Gaudí, doğadan ilham alan organik formları ve kendine özgü tasarım diliyle tanınıyor. Ancak onun üretimleri mimari yapılarla sınırlı kalmıyor; mobilyalar, aynalar ve sokak lambaları da tasarım dünyasının önemli bir parçasını oluşturuyor.
Plaça Reial Sokak Lambaları | 1878
Gaudí’nin erken dönem çalışmalarından biri, 1878’de Barselona Belediyesi için tasarladığı Plaça Reial sokak lambaları. Altı kollu bu aydınlatma elemanlarının tepesindeki kanatlı miğfer ve yılan figürleri, Roma mitolojisindeki ticaret tanrısı Merkür’e gönderme yapıyor. Lambalar bugün hâlâ Barselona’nın Plaça Reial meydanında bulunuyor.
Casa Calvet Mobilyaları | 1898–1900
1883’te Sagrada Família projesini devralan Gaudí, yapının inşası sürerken farklı ölçeklerde tasarımlar üretmeye devam etti. Gaudi, mimaride yansıttığı doğadan esinlenen biçimler ve süslemeci yaklaşımını mobilya tasarımlarına da uyguladı. Kalbi andıran sırtlığı ve kıvrımlı kolçaklarıyla dikkat çeken Calvet Koltuk, ahşabın heykelsi bir forma dönüşmesini sağlıyor. Aynı serinin çiçek motifleriyle işlenmiş Calvet bankı, oyma detayları ve kıvrımlı ayaklarıyla bu yaklaşımı sürdürüyor. Calvet aynada ise Gaudí, asimetrik çerçeveli gündelik bir nesneyi dekoratif bir objeye dönüştürüyor.
Casa Batlló Mobilyaları | 1904–1906
Casa Batlló’yu tasarladığı dönemde ise Gaudí’nin mobilyalarında daha yalın bir yaklaşım görebiliriz. Casa Calvet’in bezemeli mobilyalarının aksine Casa Battlo için tasarladığı mobilyalarda ergonomi ve işlevsellik öne çıkıyor. İnsan bedeninin kıvrımlarına uyum sağlayan ahşap sandalyelerin sırtlıklarındaki çıkıntılar, kolayca kavranıp taşınmalarını sağlayan işlevsel detaylara dönüşüyor.
Casa Batlló için tasarladığı Confident adlı ikili oturma elemanında oturaklar farklı açılara yöneltilmiş. Böylece Gaudí, mobilyanın biçimi kadar kullanıcıların birbirleriyle ve mekânla kurdukları ilişkiyi de yeniden yorumluyor.
Gaudí’nin Kapı Kolları | 20. Yüzyılın Başları
Gaudí’nin ergonomiye yaklaşımı kapı kollarında da karşımıza çıkıyor. Mimar, Casa Calvet, Casa Batlló ve Casa Milà için geliştirdiği metal donanımların biçimlendirilmesinde kili elleriyle sıkarak ve parmaklarıyla şekillendirerek kavrama hareketinden yararlanmış. Pirinç dökümle üretilen bu formlar, insan eline uyum sağlayan özgün tasarımlara sahip.
Gaudí’nin mobilyaları ve kapı donanımları günümüzde BD Barcelona tarafından yeniden üretiliyor. Sekiz parçalık metal donanım koleksiyonu, mimar David Ferrer iş birliğiyle hazırlanıyor.
Bir sokak lambasından sandalyeye, kapı kolundan anıtsal bir yapıya uzanan Gaudí’nin tasarım dünyasında ölçek değişse de doğadan beslenen formlar, insan bedeniyle kurulan ilişki ve detaylara verilen önem özgünlüğünü ve sürekliliğini koruyor.
Kaynaklar:
www.casabattlo.es
www.bdbarcelona.com