Pritzker Ödüllü mimar Álvaro Siza’nın tasarladığı ek yapı ve peyzaj mimarı Sidónio Pardal’ın düzenlemeleriyle yenilenen Leça do Balio Manastırı, Livraria Lello Vakfı tarafından yeniden açıldı. Portekiz’in önemli tarihî yapılarından biri olan ve ulusal anıt statüsüne sahip manastırın kökenleri Roma dönemine kadar uzanıyor. 2016 yılında Lionesa Group tarafından satın alınan yapı, titiz bir restorasyon sürecinin ardından vakfın genel merkezi ve topluma açık çok amaçlı bir kültür merkezi olarak yeniden işlevlendirildi. Yenileme sürecinde gerçekleştirilen müdahaleler ile manastırın tarihi, kültürel ve manevi değerleri korunarak ileriye dönük bir vizyonla güçlü bir bağ kuruldu.
Siza’nın 12 ve 14 metre yüksekliğinde iki kuleyi barındıran tasarımı, yaklaşık 400 m²’lik yeni bir açık alana yayılıyor. Dört beton duvarla çevrili ek bina, geometrik formuyla yalın fakat güçlü bir mimari ifade ortaya koyuyor. İç avlu ve kaldırımlarda kullanılan geçirgen, stabilize çakıl ise peyzajla bütünleşerek akıcı bir zemin dili oluşturuyor.
Bu alanın merkezinde yer alan, Siza’ya ait “Wayfarer” adlı 1.8 metre yüksekliğindeki bağımsız heykel, mekânı manevi anlamda da yönlendiren bir unsur olarak öne çıkıyor. Heykel, yakınlardaki Camino de Santiago boyunca hacıların hem bedensel hem de içsel yolculuklarına şiirsel bir gönderme yapıyor.
Leça do Balio Manastırı’nın yeniden işlevlendirilmesi, yalnızca bir restorasyon projesi değil; tarih, mimarlık ve peyzajın birlikte düşünülerek yeniden yorumlandığı bütüncül bir yaklaşımı temsil ediyor. Bu dönüşüm, manastırın Camino de Santiago üzerindeki tarihsel rolüne saygı duruşunda bulunuyor; Álvaro Siza tarafından yapılan ekleme ise onu çağdaş yaşamın aktif bir parçası hâline getiriyor.
Adını kitapçı Livraria Lello’nun edebi mirasından ilham alan Livraria Lello Vakfı, okumanın dönüştürücü gücüne inanıyor. Vakıf; kitaplara ve bilgiye erişimi artırmayı, eleştirel düşünceyi desteklemeyi ve kültürel mirasla kurulan bağı güçlendirmeyi amaçlayan bir kültür kuruluşu olarak faaliyet gösteriyor. Leça do Balio Manastırı ise bu vizyonun mekânsal karşılığı olarak, geçmişten geleceğe uzanan çok katmanlı bir anlatı sunuyor.
Proje Yılı: 2024
Lokasyon: Porto, Portekiz
Mimar: Álvaro Siza Vieira
Fotoğraflar: Alexandre Delmar, Filipe Braga