Endonezya’nın Jakarta iş bölgesinde RAD+ar tarafından tasarlanan Shelters on Slope (SS) Garden, çukurlu ve katmanlı bir peyzaj kurgusu üzerine yerleştirilmiş dört barınaktan oluşan özgün bir mimari projedir. Farklı ticari kullanımlara ev sahipliği yapan eğimli bir yeşil çatı bahçesiyle çevrili yapı, geleneksel ticari mimarinin kapalı, tüketim odaklı ve içe dönük yaklaşımına karşı; daha açık, sade ve doğayla güçlü bir ilişki kuran alternatif bir mekânsal model önermektedir. Projenin temel tasarım stratejisi, mevcut yeşil dokuyla uyum içinde kurgulanan çukur alan üzerinden şekillenmektedir. Bu yaklaşım, yalnızca peyzajla bütünleşmeyi değil; aynı zamanda sürdürülebilirlik ve enerji tasarrufu açısından da etkin çözümler üretmeyi hedefler. Bu sayede farklı kapalı ve yarı açık mekân varyasyonları ortaya çıkar ve yapı peyzajın yaşayan bir parçasına dönüşür.
Tasarım, doğayla bütünleşen, esnek ve zaman içinde dönüşebilen bir “üçüncü mekân” fikri etrafında gelişir. Ziyaretçiler, geniş yeşil çatının gölgesinde, çok eksenli ve dolambaçlı mekânsal kurgu sayesinde Endonezya’nın tropikal ikliminden korunarak mekânı deneyimler. Geriye doğru eğimli olarak tasarlanan yeşil çatı, doğal hava sirkülasyonunu desteklerken; ön bulvar ile arka taraftaki kentsel göl arasında güçlü görsel ve mekânsal bağlantılar kurar.
Oturma alanları, bahçe ve su manzarasının kesintisiz algılanmasını sağlayacak biçimde yapı kurgusunun üzerine yükseltilmiştir. Çatı, hem tünel hem de gölgelik görevi görerek, dinamik doğal havalandırma seçenekleri sunarken, çevredeki doğanın mimari deneyimin merkezinde kalmasını sağlar. Bu sayede yapı, iklimsel ve duyusal anlamda kullanıcıyı saran bir atmosfer üretir.
Gölün karşısındaki son boş alanın sıradan ticari yapılara dönüşmesini engellemeyi amaçlayan tasarım fikri, bahçeler için daha sürdürülebilir bir alternatif sunar. Bu doğrultuda projenin kalbi ve toplumsal etkinliklerin odak noktası olan merkezi bir alan etrafında eşmerkezli mekânlar oluşturulmuştur.
Zemin kotundan başlayan dolambaçlı çukur alan, eğimli araziyle bütünleşerek heykelsi bir mimari dil oluşturur. Giriş alanından uzanan geniş yol, resepsiyon ve bar bölümüne doğru ilerlerken yarı kapalı bir geçiş hissi yaratır ve burada ziyaretçiler lobideki samimi bir ara mekâna davet edilir. Tavan pencereleriyle aydınlatılan lobi, ziyaretçileri ana mekânlara ve geniş iç avluya yönlendirir. Restoran ve bar alanlarındaki kavisli ve yüksek tavanlar, manzaraya doğru kademeli biçimde daralır ve bakışları doğal biçimde göle yönlendirir. İç avluya geçildiğinde ise çukur alanın ölçeği kullanıcıyı çevreleyerek güçlü bir mekânsal deneyim sunar.
Projenin merkezinde yer alan “batık deneyim” kavramı, samimi ve içe dönük bir atmosfer yaratma fikrine dayanır. Bu yaklaşım, çevreyle kurulan derin ilişkiyi güçlendirirken ziyaretçileri düşünmeye ve yavaşlamaya teşvik eder. Batık zemin kurgusu, geleneksel Endonezya bahçelerindeki merkezi avlu anlayışından ilham alır; Batı mimarlığındaki mağara kavramıyla paralel bir mekânsal okuma sunar. Asma bahçelerini çağrıştıran bu mekânsal yolculuk, batık bir avluda doruk noktasına ulaşır.
Program, zemin ve üst kotlara dengeli bir biçimde dağıtılmıştır. Konsol barınak hacimleri, hem hareketli bulvarı hem de sakin su manzarasını kapsayan 360 derecelik bir görüş deneyimi sunar. Geçici kullanımlar için ayrılmış alanlar, projenin esnekliğini artırarak farklı senaryolara uyum sağlamasına olanak tanır. Sonuç olarak zemin kırılmalarıyla tanımlanan, iç ve dış mekân arasındaki sınırların belirsizleştiği, üç boyutlu algıyı güçlendiren kapsayıcı bir atmosfer ortaya çıkar.
Bu projede mimarlık, peyzajın önüne geçmez; onunla birlikte çalışır. Doğa, yapıyı çevreler, eğimi takip ederek çatıda devam eder ve tüm alana hâkim manzaralar sunar. Yarı saydam tavanlar ve yoğun bitki örtüsüyle Shelters on Slope (SS) Garden; yansıma, dinlenme ve etkileşimi teşvik eden çok katmanlı bir mikrokozmos oluşturur.
Proje Yılı: 2024
Lokasyon: Jakarta, Endonezya
Mimar: RAD+ar (Research Artistic Design + architecture)
Fotoğraflar: Mario Wibowo