Sanjay Puri Architects tarafından Hindistan’ın Indore kentinde tasarlanan Prestige Üniversitesi, basamaklı teraslardan oluşan “açık bir amfi” görevi görüyor. Tuğla kaplı bu geniş üniversite yapısı, Escher’in Metamorfoz eserindeki geçişleri anımsatan mimarisiyle dikkat çekiyor. Yapı, gösterişli ve baskın bir kütle oluşturmak yerine yaklaşım yönünden itibaren iklimle uyumlu olarak kademeli bir şekilde yükseliyor ve 28 metrelik çok işlevli bir sahneye dönüşüyor. 13 hektarlık kampüs içinde yer alan, yaklaşık 30.800 m²’lik bir alanı kapsayan yapı; yalnızca eğitim işlevlerini barındıran bir bina olmanın ötesine geçerek kampüs yaşamında kamusal bir mekânsal kurgu öneriyor.
Yapının en belirgin özelliği, kuzey noktasından beş kat boyunca diyagonal biçimde yükselen basamaklı kütlesi. Yapının bu kademeli formu, Hindistan’da yaklaşık 1100 yıldır var olan basamaklı kuyuları (stepwell) çağrıştırıyor. Bu kuyular yalnızca su depolamak için değil, toplumu bir araya getiren büyük kamusal mekânlar olarak kullanılan alanlardı. Prestige Üniversitesi tasarımında da bu prensip benimsenerek sosyal etkileşimleri ve etkinlikleri destekleyen mimari bir sahneye dönüştürülmüş.
Kütlenin en üstünde yer alan geniş çatı yüzeyi, 463 basamaklı platformdan oluşan yürünebilir bir teras peyzajı görevi görüyor. Yaklaşık 9.000 m² büyüklüğündeki bu yüzey, gündelik kullanımda öğrenci ve akademisyenler için sosyal mekânlar sunuyor, aynı zamanda büyük etkinliklerde yaklaşık 9.000 kişinin bir araya gelebileceği tek bir açık amfiye dönüşebiliyor. Tasarımda terasların bir kısmı tekerlekli sandalye erişimine uygun biçimde tasarlanmış ve mekânın herkes tarafından erişilebilir olması hedeflenmiş.
Yapı içindeki işlevler, doğal ışık alan peyzajlı avlularla birbirinden ayrılıyor. Çatı peyzajını delerek aşağıya inen bu avlular, her katta iç mekânlara dolaylı gün ışığı ulaştırıyor. Kuzey ışığı ve avlu sistemi, geleneksel Hint mimarisinden esinlenen bir yaklaşımla tasarlanmış. Yılın sekiz ayında sıcaklığın 30°C ile 40°C arasında değiştiği kentin iklim koşullarına yanıt veren bu tasarım yaklaşımı, yapının enerji verimliliğini artırarak sürdürülebilir bir mekânsal kurgu oluşturuyor; bu sayede yapay aydınlatma ve iklimlendirme ihtiyacı minimuma indirilerek çevreye duyarlı bir tasarım ortaya çıkmış.
Yapının iklimle kurduğu ilişki tasarımın önemli bir parçası. Prestige Üniversitesi, Indore kentinin iklimine duyarlı bir tasarım anlayışıyla ele alınmış. Doğu, batı ve güney cepheleri, iklim koşullarına bağlı ısı kazanımını azaltmak amacıyla GFRC (cam elyaf takviyeli beton) paneller ile kaplanmış. İç mekânlarda ise beton strüktür görünür bırakılmış ve zeminlerde Hint kumaşı tercih edilmiş.
Yapının zemin katında kolay erişim sağlamak amacıyla yemekhane, üniversitenin idari ofisleri ve kapalı oditoryum gibi ortak kullanım alanları konumlandırılmış. Birinci katta yer alan kütüphane birimleri, diyagonal iç sokağın üzerinden geçen bir köprü ile birbirine bağlanıyor. İkinci katta ortak derslikler yer alıyor ve farklı kesitsel hacimler sayesinde açık avlulardan ışık ve hava alıyor. Üçüncü katta amfi düzeninde derslikler yer alıyor ve dördüncü katta ise yönetim ve akademik birimler bulunuyor.
Prestige Üniversitesi, farklı işlevleri tek bir kütlede toplarken aynı zamanda kampüs içinde büyük ölçekli bir kamusal alan yaratıyor. Basamaklı çatı yüzeyi, avlularla zenginleşen iç mekânlar ve süreklilik sağlayan dolaşım sistemiyle yapı, yalnızca eğitim yapısı olmaktan çıkarak sosyal etkileşimi teşvik eden açık bir sahne görevi görüyor.
Proje Yılı: 2026
Lokasyon: Indore, Hindistan
Mimar: Sanjay Puri Architects
Fotoğraflar: Vinay Panjwani