2019 yılından bu yana düzenlenen OBEL Ödülü, her yıl belirlenen tema üzerinden mimarlığın barınma krizi, iklim değişikliği ve kent politikalarıyla kurduğu ilişkiyi tartışmaya açıyor. Bu yıl “Systems’ Hack” teması etrafında düzenlenen yarışma, aktif olarak kullanılmayan yapıların yıkılmadan, iç müdahalelerle nasıl dönüştürülebileceğini sorgulayarak mevcut sistemleri daha verimli hale getiren stratejilere odaklanıyor. Bu kapsamda, İspanya’daki konut krizine yanıt geliştiren “Balear Adaları Sosyal Konut Modeli” projesi, 2019–2023 yılları arasında bulunduğu bölgenin sosyal konut idaresinin rolünü dönüştürmesi nedeniyle 2026 ödülünün kazananı oldu.
Mimar Carles Oliver ve ekonomist Cris Ballester tarafından, çeşitli mimarlık firmaları ve dış ortaklarla iş birliği içinde geliştirilen “Balear Adaları Sosyal Konut Modeli”, konut üretimini ihale süreçlerinden malzeme seçimine, mülkiyet yapısından kullanım senaryolarına kadar uzanan bütüncül bir sistem olarak ele alıyor; yerel malzeme kullanımını teşvik ediyor, kamu mülkiyetini koruyor ve konut üretimini daha erişilebilir hale getiriyor. Bu yaklaşım, mimarlığın yalnızca fiziksel çevreyi değil, ekonomik ve politik süreçleri de dönüştürebileceğini ortaya koyuyor. OBEL Vakfı bu modelin önemini; kamu politikası, mimari deneysellik, çevresel sorumluluk, yerel üretim kapasitesi ve insanca konut üretimini tek bir sistem içinde bir araya getirmesinde görüyor.
Kamu konutları eksikliği yalnızca Balear Adaları’na özgü bir sorun değil, aynı yapısal baskı dünyanın dört bir yanındaki bölgelerde de yaşanıyor. Proje, konut sistemi için daha adil ve sürdürülebilir bir yapı sistemi önererek mevcut problemlere küresel anlamda öneri sunuyor. “Systems’ Hack” temasıyla doğrudan örtüşen bu yaklaşım, mimarlığın güncel problemlere yönelik stratejik ve uygulanabilir seçenekler geliştirebildiğini ortaya koyuyor.
Jüri ilk kez temayı genişleterek, mimarinin mevcut yapıları nasıl dönüştürebileceğini keşfetmeye devam etmek amacıyla “Systems’ Hack” odağını 2027 yılına kadar uzatma kararı aldı. OBEL Vakfı, gelecek yıl ilkbaharda, mimarlığın farklı ölçeklerdeki sistemlerle kurduğu ilişkiyi ortaya koyan projeler için tekrardan çağrıda bulunacak.