Hindistan’ın Tamil Nadu eyaletindeki liman kenti Tuticorin’de konumlanan Petti Restaurant, deniz ticaretinin geride bıraktığı atık malzemeleri mimarinin temel bileşenlerine dönüştürüyor. Yerel mimarlık stüdyosu Wallmakers tarafından tasarlanan projenin çıkış noktasını, kentte kullanım dışı kalan nakliye konteynerleri oluşturuyor. Tamil dilinde “kutu” anlamına gelen “PETTI” adını taşıyan proje, bu endüstriyel elemanları yeniden kullanarak çelik ve toprağı alışılmadık bir yapı sistemi içinde bir araya getiriyor. Konteynerlerin yapısal olanaklarını toprağın termal özellikleriyle buluşturan bu yaklaşımda yeniden kullanım, yapının strüktüründen iklimsel performansına ve mekânsal düzenine kadar tasarımın farklı katmanlarında karşılık buluyor.
439 metrekarelik alan kaplayan 200 kişi kapasiteli yapı, kentin dar ve uzun bir parselinde yer alıyor. Konteynerlerin yatay kullanımında elde edilen yaklaşık 2,4 metrelik tavan yüksekliğinin ötesine geçmek amacıyla, projede kullanılan 12 nakliye konteyneri dikey olarak konumlandırılmış. Vinç yardımıyla yerlerine yerleştirilen konteynerler birbirine kaynaklanırken, gerekli noktalarda eklenen betonarme döşemelerle bütünleşen sistem, restoranın temel strüktürünü meydana getiriyor. Konteynerlerin kademeli ve zikzaklı yerleşimi ise alt ve üst kotlarda farklı açıklıklar oluşturarak yapının doğal ışık ve havalandırma düzeninin şekillenmesine katkı sağlıyor.
Tuticorin’in yıl boyunca sıcak seyreden tropikal iklimi, yapının cephe tasarımında belirleyici bir rol üstleniyor. Çelik konteynerlerdeki ısı kazanımını azaltmak ve yalıtım sağlamak amacıyla dış yüzey, dökme topraktan meydana gelen gözenekli bir kabukla çevrelenmiş. Böylece yapının ana strüktürünü oluşturan çelik ile termal performansa katkı sağlayan toprak, birbirlerinin sınırlılıklarını tamamlayan ortak bir sistem içinde kullanılıyor. Zemine ulaştığı noktalarda yumuşak bir kavisle genişleyen toprak katmanı, delikli ve girintili yapısıyla konteynerlerin metal yüzeylerini kısmen görünür bırakırken gölgeleme ve yalıtım sağlıyor.
Yapının termal performansı yalnızca malzeme seçimiyle değil, konteynerlerin yerleşim biçimiyle de destekleniyor. Alt kotlardaki camlı açıklıklarla üst seviyelerde oluşturulan boşluklar arasındaki ilişki, sıcak havanın yükselerek yapıdan uzaklaşmasına olanak tanıyan pasif havalandırma etkisine sahip. Projede uygulanan pasif iklimlendirme stratejilerinin klima sistemleri üzerindeki yükünü yaklaşık yüzde 38 oranında azalttığı belirtiliyor.
PETTI’nin dış kabuğunda belirginleşen malzeme ve geometri anlayışı, iç mekanlarda da devam ediyor. Konteynerlerin diyagonal ve kademeli ızgarası, restoranın oturma düzeninin temelini oluştururken dar ve doğrusal plan içerisinde farklı yemek alanları tanımlıyor. Her misafir grubunun kendine ait bir köşeye sahip olabileceği şekilde düzenlenen nişler, plan boyunca birbirinden ayrılan oturma alanları oluşturuyor. Koyu kırmızı tonlarındaki metal yüzeyler, atık güverte ahşabından elde edilen elemanlar ve oksit zeminlerle birlikte kullanılıyor. Oturma alanları gündüzleri tavan pencerelerinden gelen doğal ışıkla, akşamları ise eski balmumu ve borular kullanılarak özel olarak tasarlanan avizelerle aydınlatılıyor.
Petti Restaurant, malzemenin yeniden kullanımı, modüler inşaat, pasif havalandırma ve iklime duyarlı tasarım ilkelerini bir araya getirerek tropikal kentlerde alternatif bir yapı modeli ortaya koyuyor.
Proje Yılı: 2026
Lokasyon: Tamil Nadu, Hindistan
Mimar: Wallmakers
Fotoğraflar: Studio IKSHA